TrafiÅ‚y do nas ostatnio dwie najnowsze książki wydawnictwa Znak. Obie zabierajÄ… w intrygujÄ…cÄ… podróż do czasów, w których jadaÅ‚o siÄ™ zupeÅ‚nie inaczej. Z klasÄ…, troskÄ… o detale i czÄ™sto wymuszonÄ… niesprzyjajÄ…cymi okolicznoÅ›ciami zaradnoÅ›ciÄ…. Kuchenny kredens otworzyÅ‚a Monika Åšmigielska. Blogerka, która od kilku lat wyszukuje zapisane w pożółkÅ‚ych gazetach przepisy, wertuje stare książki kulinarne i peÅ‚na zapaÅ‚u usiÅ‚uje odtworzyć zaskakujÄ…ce receptury. Jest wierna tradycji, dba o stylizacjÄ™ stoÅ‚u, lubi przedwojennÄ… porcelanÄ™ i Å›niadaniowy szyk. Instruuje w sprawie jedzeniowej etykiety, przypomina rady, jakie przed Å›lubem dostawaÅ‚y kandydatki na dobre żony:) WedÅ‚ug ich podpowiedzi kompletuje sprzÄ™t i uczy siÄ™ tworzyć jadÅ‚ospis. Kuchenny kredens ma sporo uroku, zanurzyÅ‚am siÄ™ przyjemnie w tych wszystkich wdziÄ™cznych opisach ostrzegajÄ…cych przed kulinarnÄ… nierozsÄ…dnoÅ›ciÄ… : (...) nadejdzie chwila czynu,puszczania wodzy indywidualnej fantazji i żeglowania pod flagÄ… niepoatrzonego "jakoÅ› to bÄ™dzie", bo w takim przypadku "bÄ™dÄ…" na pewno: strata czasu i strata pieniÄ™dzy, i... melancholija straconych korzyÅ›ci. Czyż to nie brzmi cudownie? NotujÄ™ w gÅ‚owie tÄ™ melancholije i bÄ™dÄ™ niÄ… sobie grozić w chwilach kulinarnej niemocy:) W przepisach Kuchennego kredensu też jÄ™zykowo jest pysznie, bo autorka ortodoksyjnie przywiÄ…zuje siÄ™ do nazw i zwyczajne jajka w koszulce nazywa perdutami, tak, jak to czyniÅ‚y nasze prabacie. Serwuje też  znany z Pana Tadeusza blamaż  - krem Å›mietankowy na wÅ‚asnorÄ™cznie wyciskanym mleku migdaÅ‚owym, mazgaran, czyli kawÄ™ z koniakiem albo ćwibak - ciasto bez masÅ‚a i proszku do pieczenia, ze sporÄ… iloÅ›ciÄ… bakalii. Jest też obiadowa klasyka, królik, zrazy, kurczak, ale i mniej swojska, mieszczaÅ„ska sztufada. To duszona na wolnym ogniu pieczeÅ„ woÅ‚owa wedÅ‚ug przepisu z 1900 roku! Dwudziestolecie od kuchni jest produktowo skromniejsze. To bowiem historia przedwojennej Polski, w której wielu rzeczy po prostu brakowaÅ‚o. Pod odzyskaniu wolnoÅ›ci w kraju szalaÅ‚a inflacja, ceny rosÅ‚y. Kilogram cukru kosztowaÅ‚ w przeliczeniu na dzisiejsze pieniÄ…dze 15 zÅ‚otych! Tymczasem w Anglii polskim cukrem rolnicy karmili Å›winie, bo za granicÄ™ sprzedawno go tak tanio. U nas wykwintny obiad byÅ‚ marzeniem, a odpowiedzialność za ich speÅ‚nienie braÅ‚y na barki głównie kobiety. CzÄ™sto te, które  po raz pierwszy musiaÅ‚y iść do pracy, a po niej dbać o dom, tak, jak robiÅ‚y to mamy i babcie. Ich wciąż aktualne rady czytelnik dostaje na koÅ„cu książki w praktycznym spisie. Z niego dowiedzieć siÄ™ można, jak przechowywać warzywa, czy jajka, czym odstraszać mrówki i gryzonie oraz, że fornirowane meble odzysujÄ… blask:) Dwudziestolecie od  kuchni funduje też pewnien poziom luksusu w opisach restauracyjnej rozpusty. To byÅ‚ czas nowych miejsc, w których wymieniano siÄ™ plotkami i toczono spory. Czynne przez caÅ‚y tydzieÅ„, od rana do nocy i speÅ‚niaÅ‚y oczekiwania najzasobniejszych klientów. Dla tych, co dawali sute napiwki kelner byÅ‚ w stanie nawet pobiec na targ, po jakiÅ› produkt wymagajÄ…cy speÅ‚nienia kulinarnego kaprysu. Skromniejsi budżetowo korzystali z oferty kwitnÄ…cego street foodu, czyli brali na wynos obiad od straszych paÅ„, co przycupnęły na chodniku z widerkiem wypeÅ‚nionym domowymi smakoÅ‚ykami. W niewyszukanym menu najczęściej pojawiaÅ‚y siÄ™ barszcz z kartoflami, flaczki, podorby, bób czy kasza. Nieco wyżej wkulinarnym rankingu byÅ‚y obiady domowe, przygotowywane na zamówienie przez gospodynie gotujÄ…ce na codzieÅ„ dla swoich rodzin. Panie, by zarobić kilka groszy  dawaÅ‚y ogÅ‚oszenia w gazecie, a klient mógł  każdego dnia pod wÅ‚aÅ›ciwym adresem odbierać smaczny i niedrogi posiÅ‚ek. Takich opowieÅ›ci w Dudziestoleciu od kuchni jest wiÄ™cej, wiÄ™c jeÅ›li macie na nie apetyt, siÄ™gnijcie po książkę  Aleksandry Zaprutko - Janickiej. To rzetelna praca historyczki, którÄ… chÅ‚onie siÄ™, jak dobre danie.  ZresztÄ… najlepiej zajrzyjcie do obu tu opisywanych książek. Szczególnie w duecie dajÄ… uczciwy i pasjonujÄ…cy obraz zapomnianego, niedocenianego kulinarnego życia. Kuchenny kredens. Polska kuchnia przedwojenna.  Monika Åšmigielska,   Wydawnictwo Znak, 2017    Dwudziestolecie od kuchni. Kulinarna historia przedwojennej Polski.  Aleksandra Zaprutko-Janicka Wydawnictwo Znak, 2017